Yöneticiliğini EMO Ankara Şubesi Yönetim Kurulu Yazman Üyesi Alaattin Ali Yolcu`nun yapacağı panele DİSK Genel İş Sendikası Araştırma Dairesi Müdürü Dr. Özgün Millioğulları, DİSK Sosyal- İş Sendikası Uzmanı Onur Bakır, KESK Eğitim- Sen Eğitim Uzmanı Dr.Erkan Aydoğanoğlu konuşmacı olarak katılacak.
Tarih: 08 Nisan 2016 Cuma
Saat: 19.00
Yer: EMO Genel Merkezi Toplantı Salonu (Ihlamur Caddesi No:10 Teras Kat Kızılay-Ankara)
Taşeronluk ve Özel İstihdam Büroları Neler Getirip Neler Götürüyor?
AKP Hükümeti iş yaşamında işçi aleyhinde, işveren ve sermaye lehinde köklü değişiklikler yapacak tasarıları, Torba Yasa içine koyarak birer birer Meclis`ten geçiriyor. İktidar Kamuda çalışan taşeron işçileri kadroya alıyoruz` sözleriyle taşeron işçileri umutlandırırken yapılmak istenen düzenlemelerin işçi aleyhine sonuçlar getireceği bekleniyor. Yapılacak yasal düzenlemelerle bir kez daha işçiler, emekçiler için dağ fare doğuracak.
Düzenlemeye göre yüz binlerce kamu taşeron işçisine özel sözleşmeli personel` statüsünde çalışabilmek için geçmiş birikimlerinden, özellikle kıdem tazminatlarından vazgeçmeleri dayatılıyor. Mevcut uygulamaya göre bir kamu taşeron işçisi yapmakta olduğu işin asıl iş olduğunu dava sonucunda ispatlarsa, ilk işe başladığı tarihten itibaren asıl işçi gibi değerlendirilerek, başta kıdem hakkı olmak üzere geçmişe dönük bütün haklarını alabiliyor. Maliye Bakanı`nın açıklamalarında yer alan tüm şartları taşıyan, sınavı da geçen kamu taşeron işçilerinin ne çalışma koşullarında ne de ücretlerinde bir değişiklik yapılacak. Bazı yönleri ile 4C istihdamından da daha geri olan özel sözleşmeli personel` pozisyonunda istihdam edilen kamu taşeron işçisine şu anda aldıkları aylık üzerinden maaş verilecek.Tüm şartları taşıyıp, sınavı geçen özel sözleşmeli personel` pozisyonunda istihdam edilen kamu taşeron işçisi ile 3`er yıllık sözleşme yapılacak. Her 3 yılda bir sözleşmelerinin yenilenmesinin hangi şartlara bağlanacağı da belirsiz. Kamu taşeron işçileri gerçek bir iş güvencesinden uzak çalışmaya devam edecek.
Modern amele pazarları kuruluyor!
Özel istihdam büroları amele pazarlarının modernleştirilmiş hali olarak değerlendirilirken; kiralık işçilik, evden çalışma, uzaktan çalışma gibi uygulamalar esnek çalışmanın hayata geçirilmesinden başka bir anlam taşımıyor.Taslağa göre, asıl işçinin doğum ve askerlik iznine ayrılması; mevsimlik tarım işleri ve ev hizmetlerinin yanı sıra "İşletmenin iş hacminin öngörülemeyen ölçüde artması" durumunda "kiralık işçi" çalıştırmanın önü açılıyor. Bir işyerinde çalıştırılacak kiralık işçi sayısının toplam işçi sayısının dörtte birini aşamayacağı belirtilirken, toplam işyerlerinin yüzde 86`sını oluşturan ve işçi sayısı 10 ve altında olan işyerlerinde bu sınırlamanın dikkate alınmaması öngörülüyor.
Kiralık işçilerin çalıştırılacağı sürenin, doğum izni ve askerlik dolayısıyla işe alımlarda asıl işçi işe dönünceye kadar devam etmesi öngörülürken, mevsimlik tarım işlerinde ve ev hizmetlerinde bu sürenin süresiz olması düzenlenirken, diğer durumlarda 4 ay çalıştırılması, fakat dört aylık sürenin bitiminden itibaren, kiralık işçi sözleşmesinin 8 ayı geçmemek üzere iki defa yenilenmesi ve bu şekilde 12 aya kadar çalıştırılabilmesinin önü açılıyor. Yasa tasarısına göre, kiralık işçi, sadece özel istihdam büroları aracılığıyla "geçici iş ilişkisi" sözleşmesi imzalamak suretiyle çalıştırılabilecek. Kamu kurumlarıyla yer altı maden işlerinde ve grev-lokavt uygulanan işyerlerinde kiralık işçi çalıştırılamayacak.
Özel istihdam bürolarının kurulması, istihdam aracılık faaliyetlerinin kamunun tekelinden çıkarılarak "serbestleşmesi", başka bir ifade ile işçi simsarlığının yasal hale gelmesi anlamına gelmektedir. Taşeron sisteminin yaygınlaşması ile doğrudan bağlantılı olarak gündeme getirilen ve işçilerin özel istihdam büroları aracılığıyla patronlara kiralanmasının sayısız olumsuzlukları var. İşveren işçiyi istemezse tekrar Özel İstihdam Büroları`na (ÖİB) gönderebilecek, ÖİB ne zaman çağırırsa ancak o zaman çalışabilecek. Özel istihdam büroları, her ne kadar işçilere "iş bulan" ve bunun karşılığında komisyon alan kurumlar olarak sunulsa da, yapıları ve işleyişleri itibariyle bu kurumları modern işçi simsarları olarak tanımlamak mümkün gözüküyor.
Kiralık işçilerin ücretinin güvencesi de bulunmamakta. Kiralık işçilerin mevcut bir işyerinde imzalanmış olan toplu sözleşmeden yararlanması mümkün gözükmüyor çünkü işverenin işçisi olmayacak. Bir kiralık işçinin kısmi emekli olabilmesi için 30 yıl boyunca yılda 6 ay çalışması gerekmekte. 40 yıl fiilen çalışır ise emekliliğe hak kazanabiliyor.
Tasarıya göre işverenin iş sözleşmesi sona erdirilen işçinin 6 ay geçmeden geçici olarak çalıştırılamaz` deniliyor. Bunun anlamı işçiyi işten at 6 ay bekle ve kirala!Tasarıda taşeron şirketlerin kiralık işçi çalıştıramayacağına dair de bir düzenleme bulunmamakta. Özel sektördeki taşeronlar kiralık işçi çalıştırabilecek; kamuda ise kapı aralık bırakılıyor. Tasarıdaki önemli bir madde de kiralık işçi kiralandı işverenden borç ya da avans alamaz hükmü. Tasarıya göre özel istihdam büroları, profesyonel sporcu, teknik direktör, antrenör, manken, fotomodel, sanatçı, genel müdür veya bu göreve eş ya da daha üst düzey yöneticilerden ayrıca hizmet bedeli alabilecek. Tasarıda asgari çalışma süresi belirtilmemekte. Tasarıda iş güvencesi ile ilgili düzenleme bulunmamakta. Art arda belirli süreli sözleşme yapılacak, kiralık işçiler belirli süreli iş sözleşmesi ile çalıştırıldıkları sürece iş güvencesi kapsamı dışında olacak; bürolar bunu kendi lehlerine kullanabilecekler. İşçinin kiralandığı işveren işçiyi istemezse işçinin akıbetinin ne olacağı da belirsizliğini koruyor.
Sigorta primi çalışılan süre için yatırılacağından emeklilik için gereken prim koşulunu yerine getirmek çok güç olacak.GSS primi sadece çalışılan süre için yatırılacak, işçi eksik süreler ve günler için cebinden prim ödemek zorunda kalacak. Son 3 yıl içinde 600 gün prim ve son 120 gün kesintisiz prim koşullarını sağlamayan geçici işçiler, işsizlik ödeneği alamayacak.10 yıllık sigortalılığı ve 1800 gün primi olmayan kiralık işçiler malul olsalar bile aylık alamayacak.Son 90 gün prim yatma koşulunu sağlayamayan kiralık işçiler hastalandıklarında geçici iş göremezlik ödeneği alamayacaklar. Doğum tarihinde sigortalı olmayan kadın işçi ve/veya son 1 yılda 90 gün primi olmayan kadın işçi analık ödeneği alamayacak. 5 yıldan beri sigortalılığı ve 900 gün primi olmayanların hak sahiplerine aylık bağlanmayacak. Tasarıda ayrıca kiralık işçilerin sendikal haklarına ilişkin hiçbir düzenleme bulunmamakta.
