Zonguldak‘ta düzenlenen Türkiye 19. Kömür Kongresi, 21 Mayıs 2014 Çarşamba günü açılış konuşmalarıyla başladı. Bu kapsamda EMO Yönetim Kurulu Yazmanı Hüseyin Önder de kongrenin açılışında konuştu. Soma‘da yaşanan felaketin madencik alanında yaşanan sorunların büyüklüğünü gözler önüne serdiğine dikkat çeken Önder, Maden Mühendisleri Odası‘nın verilerine göre madenin yıllık 1,5 milyon ton olan üretim kapasitesinin şirket tarafından teknik sınırlar da zorlanarak 3,5 milyon tona yükseltildiğini ve kar hırsı ile felakete neden olunduğuna dikkat çekti.
"Ne pahasına olursa olsun, üretimin durdurulmaması ve sürekli olarak artırılması anlayışını" eleştiren Önder, teknik raporlara göre 400‘ü aşkın madende daha benzer sıkıntıların yaşanabileceğine işaret etti. Fazla üretim baskısının benzer felaketlerin yaşanması ihtimalini güçlendirdiğini kaydeden Önder, barajlardaki suyun kış aylarında hoyrat kullanılması ve yaşanan kuraklık nedeni ile elektrik üretiminde oluşacak açığın giderilmesi için kömür santrallarına yüklenmenin söz konusu olabileceği uyarısında bulundu. Önder, 2013 verilerine göre elektrik üretimin yaklaşık yüzde 25‘inin kömür ile gerçekleştiğini ve yerli ve ithal kömürün yaklaşık yarı yarıya kullanıldığına dikkat çekti. Yaşanların ardından kimi "liberal" TV yorumcularının bile felaketin "kapitalist sistemin ahlak sorununu açığa çıkardığına" ilişkin değerlendirmelerde bulunduğunu ifade eden Önder, bir çeşit taşeronluk yöntemi olan "dayıbaşı" olarak tabir edilen kişiler aracılığı ile yürütülen çalışmaya sessiz kalınmaması çağrısı yaptı.
Açılış konuşmasının ardından Türkiye 19. Kömür Kongresi çalışmaları kapsamında özel bir Soma oturumu düzenlendi. Maden Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Eski Başkanı Mehmet Torun‘un sunumu ile başlayan oturumda, katılımcıların soruları ile yaşanan felaket değerlendirildi. Bu oturumun ardından katılımcıların Zonguldak kent merkezindeki Madenci Heykeli‘ne yürümesi ile bir basın açıklaması da gerçekleştirildi.
Kongrede, kömürün aranmasından, tüketimine kadar geçen süreçte yaşanan gelişmeler ve karşılaşılan sorunlar tartışılırken, 47 bilimsel ve teknik bildiri sunumu da gerçekleştirildi. Bu kapsamda EMO Enerji Birimi Koordinatörü Olgun Sakarya da 23 Mayıs 2014 tarihinde "Elektrik Enerjisi Üretiminde Termik Santraller" başlıklı bildiri sundu.
Kongre çalışmaları kapsamında Zonguldak‘ta bulunan Önder ve Sakarya, 21 Mayıs 2014 tarihinde ise EMO Zonguldak Temsilciliği‘ni ziyaret etti. Maden Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Eski Başkanı Mehmet Torun ve Zonguldak Mühendis ve Mimarlar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kenan Kasım‘ın da hazır bulunduğu ziyarette, EMO Zonguldak Temsilcisi Bülent Özgümüş, Zonguldak‘ta gerçekleştirilen ve planlanan EMO çalışmalara ilişkin bilgi aktardı.