CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
DENİZLİ
Şikayetçi : Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB)
Denizli İl Koordinasyon Kurulu
Vekilleri : Av.Nurten Yakış Çağlar -Av. Yıldız Hazer
Selanik Cad. No:19/1 Kızılay-Ankara
Hakkında Şikayette
Bulunulanlar : 1- Nihat ZEYBEKÇİ (Denizli Belediye Başkanı)
2- Yavuz ERKMEN (Denizli Valisi)
3- Diğer sorumlu kamu görevlileri.
Konu : Görevi kötüye kullanmak, kamu malına zarar vermek, İmar Kanuna aykırı eylemde bulunmak, 2863, 5846 sayılı kanuna ve ilke kararlarına aykırı hareket eden sanıkların cezalandırılmaları için kamu davası açılması istemidir.
Suç Tarihi : 18.06.2010
Açıklamalar : Denizli Atatürk Bulvarı üzerinde Valilik binası ile aynı parselde yada bitişlik parselde bulunan " Vali Vefki ERTÜR Kız Meslek Lisesi" 18.06.2010 gecesi belediye başkanının emri ile yıkılmaya başlanmıştır. Olayı gören vatandaşların tepkisi üzerine Denizli Valisinin emri ile kolluk kuvvetleri olay yerine gelmiş ve kolluk kuvvetlerinin gözetiminde yıkım devam etmiştir. Kız Meslek Lisesi üç gün içerisinde yıkılmıştır. Binlerce öğrencinin yetiştiği yarım asırdan fazla Denizli gençliğinin eğitimine hizmet eden bir kültür yuvası kentin kamu gücünü kullanan iki yetkilisinin kanunsuz emri ile yıkılmıştır.
Lise, 29 Ekim 1942 yılında Denizli Kız Enstitüsü ve Pratik Kız Sanat Okulu olarak bir Kültür ve 9 Meslek dersi öğretmeni ile Atiye ÖZKANın müdürlüğünde Milli Eğitimin kiralamış olduğu özel binada öğretime başlamıştır. 1957 yılında Denizli Valisi Vefki ERTÜRün çabaları ve katkıları ile bir başka amaçla yaptırılan şimdiki Kız Meslek Lisesi binasına taşınmıştır. 1959 yılında vefat eden Denizli Valisi Vefki ERTÜRün adını, 1962 yılında alarak Vali Vefki Ertür Kız Enstitüsü ismini almıştır.
Bugün Lisenin adından Vali Vefki Ertürün adı çıkarılmış olmakla birlikte ("Denizli İstanbul Menkul Kıymetler B Teknik ve Meslek Lisesi) , bu yapı 53 yıldan fazla bir süredir kentin bu noktasında durmakta, hizmet vermekte, tanınmakta ve bilinmektedir. En azından ayrıcalı özellikleri nedeniyle dönemine özgü bir üslupla yapılmış, oranları akılcı, pencere açıklıklarının gelenekseli anımsattığı ve köşede konumlanan ayrıcalıklı bir yapı olduğunun bilincinde olarak varlığını sürdürmüştür.
Bu yapının kentin yaşamında yer almasının gerekliliğini koruma mevzuatı açısından ele aldığımızda, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası, 3. maddesinde kültür varlığı, "tarih öncesi ve tarihi devirlere ait, bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya sualtındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır" biçiminde tanımlanmıştır.
Yasada belirtilen tanımı baz aldığımnızda;
1.) Vali Vefki Ertür Kız Enstitüsü de 53 yıllık bir kamu yapısı olarak zaman sorunu olmaksızın kültür varlığı niteliğinde bir yapıdır.
2.) Nitelik boyutuyla ele aldığımızda, yapıldığı dönemin üretim süreci ve mimarın tasarım anlayışına bağlı olarak yapıta özel özgün yaklaşım sunduğun yapıtın ayrı bir tasarım ürünüdür ve bundan dolayı "özgünlük değeri" vardır.
Koruma mevzuatında yer alan ve bir mimarlık ürününün koruma statüsü kazanması için öngörülen değer ve ölçütlerin, Cumhuriyet Dönemini de kapsadığı açıkça görülmektedir. "Bilim, kültür ve güzel sanatlarla ilgili olmak", "sosyal yaşama konu olmak", "kültürel açıdan özgün değer taşımak", "sanat ve bölgesel değer taşımak" ve "yapım teknoloji ve malzemesi bakımından özellik taşımak" vb. tüm nitelikler, Cumhuriyet Dönemi yapılarında da izlenen hususlardır. Bu bağlamda Eski adıyla Vali Vefki Ertür Kız Enstitüsü Bu tanımda yer alan "sosyal yaşama konu olma" koşulu dahi tek başına bir koruma nedenidir.
Lise binası; kültür varlığıdır. Çünkü; gereken değerler sistemi ile ilişkilendirildiğinde tüm unsurları içinde barındırmaktadır.
- Yapı bir çok olaylara sahne olmuştur. Bu olayların büyük bir bölümü bir başka yapıda yer almayan, sadece bu yapıya özgü olaylardır ve bu nedenle tarihsel değeri vardır.
- Yapı işlevini korumaktadır. Tüm yerel birimlerin bu yapıda yer alamaması, onun yıkılması için yeterli bir neden değildir. Bir prestij yapısı olarak Denizli Valisi ve yakın çalışma gurubunun bu yapıyı kullanmaya devam etmesi yeterlidir. Vilayet Konağı ayrıca bir yapı stoku olarak da ekonomik bir değer taşımaktadır. Türkiye bugünkü ekonomik koşulları içerisinde mevcut yapı stokunu sonuna kadar kullanmak mecburiyetindedir. Bu nedenle, İşlevsel Ve Ekonomik Değeri vardır. Kabul edilemeyecek nedenlere bağlı olarak mevcut yapı stokunu yok ederek sürekli yeni yapmak lüksüne sahip olmasa gerektir.
-İnşa edildiği günden günümüze değin kamu hizmetini başarıyla yerine getirmiştir. Bu nedenle Süreklilik Değeri olan bir yapıdır.
-Kent bilimcilerinin çok önemsediği bir değer de anı değeridir. Bu değer, özellikle vilayet konakları, okullar, adliye sarayları, askerlik şubeleri, banka yapıları gibi hemen hepimizin yaşamında yeri olan, yaşamımızda az ya da çok önemli olayların oluştuğu kamusal alan niteliğinden kaynaklanmaktadır. Denizlililer arasında yapılacak basit bir anket, hemen tüm kentlilerin bu yapıyla ilgili bir anısı olduğunu ortaya koyacaktır. Anı Değerleri bir kentin geçmişidir. Bundan kopartıldığında kişinin aidiyetini de yok edersiniz.
DENİZLİ KIZ MESLEK LİSESİ BU NİTELİKLERİYLE KENT YAŞAMINDAN KOPARTILACAK BİR YAPI DEĞİLDİR
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 720 sayılı ilke kararında, kentsel sit "Kentsel ve yöresel nitelikleri, mimari ve sanat tarihi açısından gösterdikleri fiziksel özellikleri ve bu özellikleri ile oluşan çevrenin sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel yapılanmasını, yaşam biçimini yansıtarak bir arada bulunduran ve bu açılardan doku bütünlüğü gösteren alanlar " olarak belirlenmiştir.
Bu tanım bir alanın öncelikle "kentsel ve yöresel nitelikleri taşıyor olması" halinde kentsel sit sayılabileceğine işaret etmektedir. Denizlinin "Bayram Yeri / Çınar Meydanı" arası, özgün ve tarihsel girdilere sahip olmalarının yanısıra, Cumhuriyetin değişik dönemlerinde geliştirilen mimari üslup ve anlayışları sergilemesi açısından da bir "kent rehberi" niteliğindedir. Bu aks üzerinde günümüze değin yaşamlarını sürdürebilmiş olan ve izleyene "Denizlide Cumhuriyet" i anlatan yapı ve alanlar yer almaktadır.
İlke kararının ikinci kentsel sit ölçütü "çevrenin sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel yapılanmasını, yaşam biçimini yansıtmak" olarak tanımlanmaktadır. İşte Vali Vefki Ertür Kız Enstitüsü de Cumhuriyetin son 53 yılına tanıklık etmiş ve kentsel sit alanına bu bağlamda katkıda bulunan bir yapıdır.
Yukarıda sunulan tüm değerler bir imar ayıbına kurban edilmiştir. Bir kentin geçmişi ve tarihsel ve kültürel varlığı, kenti yönetmekle görevli vali ve belediye başkanının elbirliği ile yok edilmiştir. Kente ve insanlığa karşı işlenen bu eylem hukuk devletinde cezasız bırakılamaz.
OLAYLAR
Olay günü, Kız Meslek Lisesine gelen Denizli halkı yıkım ekiplerine bir yıkım kararının olup olmadığını sormuştur. Yıkım kararının olmadığını ekiplerce olay yerindeki sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerine söylenmiştir. Buna rağmen yıkım yapılmıştır. Olay açıkça suç niteliğini taşımaktadır. Şöyle ki;
Yıkımı yapılan Kız Meslek Lisesi mevcut Hükümet Konağı İle aynı parsel içindedir yada komşu parsel içindedir. Mevcut Hükümet Konağı, Anıtlar Kurulu tarafından tescili yapılmış olup kültür varlıklarındandır. Mevcut Hükümet Konağının bulunduğu parselde yada komşu parselde herhangi bir imar değişikliğinin yapılabilmesi için Kültür Varlıkları Kurulundan izin alınması gerekmektedir. Nitekim Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasasının 16. ve 17. maddeleri bu konuda emredici hükümler taşımaktadır. Bu açık hükme rağmen kanunsuz bir uygulama ile Denizlinin anıtsal bir yapısı, bir kültür yuvası Denizli mülki amiri ve Belediye Başkanının Kanun dışı eylemi ile yıkılmıştır. Denizli Valiliği de bu kanun dışı tutumu açıkça korumuştur. Denizli Valisi, Denizli Belediye Başkanının işlediği suça iştirak etmiştir.
Yeni Hükümet Konağı ve Meydan Projesi Denizli de uzun süredir tartışılmaktadır. Nitekim Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası da bu konuda emredici hükümler taşımaktadır. Yasanın amir hükmüne uygun olarak yapılan proje çalışmaları sonunda 1.06.2009 tarihinde bir protokol hazırlanmıştır. Protokole Denizli Valiliği Adına vali Yavuz ERKMEN, TMMOB adına Denizli İKK sekreteri Fatih YASA, Mimarlar Odası Denizli Şube Başkanı İbrahim ŞENER, Bayındırlık ve İskan Müdürü Kasım KAYAHAN, İl Özel İdare İmar İşleri Müdürü Niyazi DAYANIR imza koymuşlardır. Bu protokole göre bölgedeki düzenlemenin bir proje ile yapılması konusunda anlaşılmıştır. Bu protokol uyarınca ulusal çapta yarışma düzenlenmiştir. Projeyi Yavuz Selim SEPİN isimli mimarın eseri kazanmıştır. Kazanan projede Kız Meslek Lisesi korunmaktadır. Proje ve yarışma şartnamesi 24.06.2009 günü 27268 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.
Yarışma Şartnamesinin 7.2.1 maddesinde aynen şöyle denilmektedir." Mutlak korunması gerekli yapıların dışında kalan bu alandaki korunması önerilecek diğer yapılar( Kız Meslek Lisesi vb.) yarışmacılara bırakılmıştır. Bu maddesi ile Kız Meslek Lisesinin sonucu yarışmacıya bırakılmıştır. Yarışmacı projesinde Kız Meslek Lisesinin korunmasına karar vermiştir. Proje Resmi Gazetede yayınlamıştır dolayısı ile tescil de edilmiştir. Resmi Gazetede yayınlanan bir idari karar idarecilerin keyfi işlemleri ile değiştirilemez. Resmi Gazetede yayınlanan bir işlem tüm bireyleri ve idari birimleri bağlamaktadır. İdari karar aynı yöntemle değiştirilmediği sürece geçerlidir. Bu nedenle yapılan işlem hukuka aykırıdır. Kaldı ki; yarışmanın dayanağı olan protokolde Denizli Belediyesi yoktur.
Denizli Belediye Başkanı basına verdiği demeçte yol yapmak için okulu yıktığını ileri sürmektedir. Protokol uyarınca yapılan yarışmada Belediyenin yol projesi yoktur. Belediye Başkanı keyfi uygulama ile Kültür Varlıklarını yok etme hakkına sahip değildir. Kaldı ki usulünce verilmiş bir maili indam kararı da yoktur. İdare tüm işlemlerinde hukuka uygun davranmak zorundadır. Eğer Belediye yol yapmak için okulu yıktığını ileri sürüyorsa -ki bu gerekçe yerinde ve samimi değildir- yapının tümünü yıkmasına gerek yoktur. Nitekim 19.06.2010 günü gece saat 21:00 da Emniyet Müdürü Validen aldığı bilgiye göre yalnız konferans salonunun yıkılacağını, okul binasını korunacağını halka söylemiştir. Buna rağmen binanın tümü yıkılmış, devletin güvenilirliği ilkesi zedelenmiştir.
Belediye Başkanı Nihat Zeybekçi kamu gücünü kanunsuz biçimde kullanarak görevi kötüye kullanmıştır. Kamu malına zarar vermiştir. Kültür ve tabiat varlıkları kanununa Aykırı davranarak suç işlemiştir. Ayrıca Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa aykırı olarak proje müellifinin onayını almadan değişiklik yapmıştır. Denizli Valisi bu kanun dışı tutuma karşı üzerine düşen görevi yerine getirmemiş ve Belediye Başkanının suçuna iştirak etmiştir. Bu sebeple suçu işleyen şahıslar hakkında gerekli cezai kovuşturmanın yapılması talep olunur.
İstem Sonucu : Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, sanıklar hakkında suçüstü soruşturması yapılarak cezalandırılmaları için kamu davası açılmasını saygı ile dileriz. 24.06.2010
TMMOB Vekilleri
Av.Nurten Yakış Çağlar- Av.Yıldız Hazer
